σχιζό metropolitans #1 – Οι «αόρατες» γυναίκες και η ορατή εργασία τους


(μέρος 2ο εν είδει αντιμαθήματος για αρχάριους)

Μερικές μόνο στιγμές ενός μεγάλου εγκλήματος…

«Τι άλλο μπορείς να πάθεις; Ανασφάλιστος δουλεύεις, απλήρωτος είσαι, κινδυνεύεις ανά πάσα στιγμή, κι από πάνω έχεις και την απειλή, την ψυχολογική βία της απόλυσης. Ποιος επιλέγει για μένα και τον καθένα να ζούμε έτσι; Ποιος τους έδωσε αυτό το δικαίωμα; Αισθάνομαι ότι δεν υπάρχω, είμαι κάτι πιο κάτω από σκουπίδι, αλλά όσους κι αν ρώτησα δεν μου είπε κανείς τι είμαι. Μήπως ξέρετε εσείς ρε παιδιά;», εργαζόμενη στον κλάδο του καθαρισμού

Είναι οι «αόρατες» γυναίκες. Αυτές που αν και βρίσκονται παντού γύρω μας, θεωρούνται «ανύπαρκτες». Τις συναντάμε άλλοτε να δουλεύουν ως οικιακές εργάτριες, άλλοτε ως καθαρίστριες και αποκλειστικές νοσοκόμες και άλλοτε ως υπηρετικό προσωπικό σε ξενοδοχεία και εστιατόρια, σε μεταποιητικές βιομηχανίες. Κι ενώ οι υπηρεσίες που προσφέρουν είναι πολύτιμες και κομβικής σημασίας για την κοινωνική αναπαραγωγή, η δουλειά τους δεν εκλαμβάνεται παρά ως ένα είδος δουλειάς-για-τα-σκουπίδια.

«Το προϊόν είναι ακαταμάχητο. Η σύμβαση που θα επιλέξει να υπογράψει ο έμμεσος εργοδότης με τον εργαζόμενο μπορεί να είναι δίμηνη, τρίμηνη ακόμη και ημερήσια. Στη γλώσσα μας το λέμε try and hire. Δεν σου κάνει; Τον έδιωξες το επόμενο πρωί κι εμείς τον αντικαθιστούμε αμέσως χωρίς καμιά επιβάρυνση». Μεγαλοστέλεχος ΕΠΑ

Είναι οι εργολάβοι και οι εταιρείες «ενοικίασης εργαζομένων» που μάλιστα αναλαμβάνουν εργολαβίες και υπεργολαβίες στο δημόσιο. Αυτές οι εγκληματικές εταιρείες μοιάζει να συγκροτούν μια σύγχρονη βιομηχανία που ελέγχει χιλιάδες εργαζομένους και άρα παίζει κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της αγοράς. Συγκεκριμένα, η «ενοικίαση εργαζομένων» είναι η πλέον ραγδαία αναπτυσσόμενη μορφή απασχόλησης την τελευταία 20ετία στην Ευρώπη και την Ελλάδα. Σήμερα, παρόλο που δεν υπάρχει επίσημη καταγραφή, είναι γνωστό ότι στην «ονειρεμένη» Ελλάδα αλωνίζουν πολλές τέτοιες εταιρείες, καθαρά δουλεμπορικού χαρακτήρα∙ εταιρείες οι οποίες, εκτός όλων των άλλων αυθαιρεσιών, προσλαμβάνουν ανέργους με μισθούς πείνας (400 ή 500 ευρώ) και στη συνέχεια τους νοικιάζουν σε τρίτους. Περισσότεροι από 50.000 εργαζόμενοι δουλεύουν σήμερα με καθεστώς υπ-ενοικίασης, ενώ όλες οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για διπλασιασμό όσων δουλεύουν κάτω από αυτό το καθεστώς. Έτσι, λόγω και της οικονομικής κρίσης, ενδέχεται μέσα σε λιγότερο από μια πενταετία να αποτελούν το 10% του συνολικού εργατικού δυναμικού της χώρας.

Περίπου 20.000 εργαζόμενοι στην πλειοψηφία τους γυναίκες και σε σημαντικό βαθμό μετανάστες, απασχολούνται σε 92 εργολαβικές εταιρείες καθαριότητας με καθεστώς πλήρους, ακόμα και παράνομης ευελιξίας. Από την έρευνα καταγράφεται το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν οι εργολαβικές αναθέσεις (outsourcing) που αναλαμβάνουν το έργο του καθαρισμού σε ιδιωτικές και δημόσιες επιχειρήσεις. Οι επιπτώσεις στα δικαιώματα των εργαζομένων, όπως συνοψίζονται στην έκθεση αφορούν: Παραβιάσεις απέναντι στην καταβολή των νόμιμων αποδοχών, στα ωράρια εργασίας, στο πεδίο της κοινωνικής ασφάλισης, στα θέματα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας, στις συνδικαλιστικές ελευθερίες, βλαπτικές μεταβολές στους όρους εργασίας, ποικίλες μορφές πιέσεων, εκβιασμών και παρενοχλήσεων.

(Γιάννης Κουζής, Επιστημ. Συνεργάτης ΙΝΕ-ΓΣΕΕ)

Οι παραβιάσεις από μεριάς τους είναι δεδομένες και έχουν να κάνουν με όλο το φάσμα της εργατικής νομοθεσίας. Τα στοιχεία που καταγράφονται είναι σοκαριστικά (!). Αλλά μόνο έκπληξη δεν θα μπορούσε να προκαλέσει η όλη κατάσταση∙ έτσι κι αλλιώς, όταν η εργασία γίνεται με όρους δουλεμπορίου, όλα επιτρέπονται. Έτσι κι αλλιώς, όταν δεν υπάρχουν συμβάσεις, μισθοί, δώρα, ασφάλιση, άδειες, ακόμα και αυτή η ίδια η υπόσταση του ανθρώπου – εργαζόμενου, τσαλακώνεται με τον πλέον βάναυσο τρόπο. Έτσι κι αλλιώς…

«Το πανηγύρι για τους εργολάβους και υπερεργολάβους παροχής υπηρεσιών στο Δημόσιο, από υπουργεία ως πανεπιστήμια, στον χώρο καθαριότητας και σε άλλους τομείς ξεκίνησε από το ΄90 επί ΝΔ, συνεχίστηκε επί ΠαΣοΚ και τώρα έχει γιγαντωθεί», σημειώνει η κυρία Χατζηιωάννου από το Συνδικάτο Καθαριστών, Καθαριστριών Νομού Αττικής και Περιχώρων.

Θα μπορούσε κανείς να ρίξει κατάρες στους εργολάβους και υπεργολάβους, να σιχτιρίσει τις εγκληματικές εταιρείες προσωρινής απασχόλησης, να πέσει σε βαριά κατάθλιψη γιατί η κατρακύλα της εργατικής τάξης σαν σύνολο δεν έχει τελειωμό…Και μετά; Όντας περίλυπος και αξιοθρήνητος θα έψαχνε να βρει σωτηρία μέσα στην αγκαλιά του κράτους. Κακό σενάριο, πολύ κακό… Αν και παρόλ’αυτά εξακολουθεί να είναι το πιο διαδεδομένο, αφού οι περισσότεροι πιστεύουν πως το κράτος όντως αναγνωρίζει σαν πρόβλημα τις εργασιακές συνθήκες δουλείας που ισχύουν και όντως ψάχνει να βρει τρόπους (με θεσμικές και νομικές βελτιώσεις) για να λύσει αυτό το πρόβλημα. Αυτή η παραδοχή, όμως, κρύβει μια μεγάλη όσο και ολοφάνερη αλήθεια: εδώ και χρόνια το κράτος προωθεί τη γενίκευση των ελαστικών μορφών απασχόλησης, την επέκταση του δουλεμπορίου των εργολάβων πέρα από τον ιδιωτικό και στο δημόσιο τομέα∙ τη νομιμοποίηση της εργοδοτικής ασυδοσίας ή αλλιώς την παρανομοποίηση της εργασίας. Γιατί αυτό που είναι καταρχήν παράνομο είναι το ίδιο το κράτος που όχι μόνο προωθεί, αλλά και οργανώνει τη συγκεκριμένη εργασιακή (λέμε τώρα…) συνθήκη. Μια συνθήκη που στοχεύει στην όλο και πιο καθολική εκμετάλλευση της εργασίας, στην καθιέρωση μιας πολλαπλά κερδοφόρας (για τ’αφεντικά) πραγματικότητας, όπου η σχέση κεφάλαιου – εργασίας προσδιορίζεται από την παντελή αδυναμία των «από κάτω» να διαπραγματευτούν τους όρους διάθεσης της εργατικής τους δύναμης. Μια συνθήκη που «κάνει παιχνίδι» (κατά κύριο λόγο, αλλά όχι αποκλειστικά) εις βάρος του πλέον υποτιμημένου κομματιού της εργατικής τάξης, των μεταναστών, και ταυτόχρονα καθορίζει το προϊόν «εργασία».

«Η οικονομική κρίση, οι δεκάδες καθημερινές απολύσεις, η ασφυξία στην αγορά φέρνουν καθημερινά ουρές ανθρώπων στα γραφεία μας. Πρόκειται να αλλάξει κάτι ριζικά η καινούρια κυβέρνηση; Πρόκειται να καταργήσει την ενοικίαση; Όχι, κανείς δεν το θέλει αυτό, ούτε οι εταιρείες ενοικίασης, ούτε οι εργοδότες, ούτε η Ευρώπη». Μεγαλοστέλεχος ΕΠΑ

Είναι μια συγκεκριμένη κρατική στρατηγική που συμβάλλει στη γιγάντωση του εγκληματικού κεφαλαίου. Πλέον, δηλαδή, δεν έχουμε να αντιμετωπίσουμε μονάχα την «έκπτωση» από τα στοιχειώδη εργασιακά δικαιώματα. Έχουμε να αντιμετωπίσουμε και την οικονομία του εγκλήματος που τρέφεται από τους νόμιμους τομείς της παραγωγής (στο προηγούμενο έντυπο αναφερόμασταν στη διασύνδεση μεταξύ τυπικά νόμιμων γραφείων «ευρέσεως εργασίας» και κυκλωμάτων διακίνησης μεταναστών), πίνοντας το αίμα των χιλιάδων προλετάριων.

Γιατί η εκμετάλλευση της εργασίας δεν συνοδεύεται μόνο από τους τρόπους με τους οποίους προσλαμβάνονται οι εργάτες, αλλά και από τους τρόπους με τους οποίους πειθαρχούνται. Κάθε εργοδότης που χρησιμοποιεί παρανομοποιημένη εργασία, όχι μόνο αποκτά στενότερη σχέση με τη μαφία, αλλά γίνεται ο ίδιος μαφία όσον αφορά τα συμφέροντα που υπερασπίζεται και τις πρακτικές που υιοθετεί. Κάτι που, φυσικά, επηρεάζει γενικότερα τις κοινωνικές σχέσεις. Υπάρχει όμως και ένας τρίτος, λιγότερο χειροπιαστός, τρόπος μέσω του οποίου μεταβάλλονται οι κοινωνικές σχέσεις. Η ίδια η χρήση της παρανομοποιημένης εργασίας δημιουργεί γύρω από τη συντελούμενη οικονομική δραστηριότητα ένα ευρύ πεδίο συνενοχής με τις δικές του αρχές και τους δικούς του κώδικες∙ με τη δική του γλώσσα. Με λίγα λόγια, τα τελευταία 20 χρόνια η ελληνική κοινωνία, οι αξίες της, οι πρακτικές της, οι σχέσεις των φύλων, οι σχέσεις εργατών και εργοδοτών κατρακυλάνε στο φασισμό, με καύσιμο την «παρανομία» των μεταναστών εργατών.

Κάνε κι εσύ μια έρευνα∙ μπορείς…

«Υπάρχει μεγάλο ποσοστό εργαζομένων από άλλες χώρες, οι οποίοι νιώθουν την ανασφάλεια πολύ περισσότερο απ’ ότι οι έλληνες εργαζόμενοι. Δεν γνωρίζουν πολύ καλά τη γλώσσα είτε για να πληροφορηθούν, είτε για να συνεννοηθούν με τους άλλους συναδέλφους για να δουν τι μπορεί να γίνει. Δεν γνωρίζουν καν την ελληνική νομοθεσία που αφορά τους εργαζόμενους, δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά τους, τα περιθώριά τους, πώς μπορούν να συνδικαλιστούν, πώς μπορούν να διεκδικήσουν, οπότε καταλαβαίνετε αυτή η κυριαρχία του τρόμου που την περιγράφω εγώ… έτσι την έχω βιώσει, έτσι την έχω καταλάβει, τι αποτελέσματα μπορεί να έχει και τι έχει τελικά. Η ΓΣΕΕ προσπαθεί να εξιλεωθεί λέγοντας ότι: έχω αναθέσει κάποια έρευνα με δική μου ευθύνη. Νομίζω ότι είναι ένα άλλοθι που χρησιμοποιεί και δεν μπορεί να κρύβεται πλέον απ’αυτή», Λία Φράγκου, Ομοσπ. Ιδ. Υπαλλήλων.

«Αλίμονο αν περάσουν αυτές οι τακτικές… από την στιγμή που γνωρίζουν ότι οι εργαζόμενοι αυτοί τρομοκρατούνται… υπογράφουν μέσα από πίεση μεγάλη και σε χαρτιά που ούτε καν γνωρίζουν τι υπογράφουν… Δεν μπορείς να έρχεσαι εσύ το ανώτατο συνδικαλιστικό όργανο και να επικυρώνεις αυτή την διαδικασία και να λες: α! ωραία όλα καλά! Η ΠΕΚΟΠ έχει καταγγείλει και έχει πει ευθαρσώς ποια είναι η στάση της ΓΣΕΕ απέναντι στο πρόβλημα της ΟΙΚΟΜΕΤ. Δεν λέμε ψέματα, λέμε την αλήθεια. Αυτό το πληρώνουμε. Κάναμε πορεία για την Κωνσταντίνα και δεν την στήριξε, ούτε καν έβγαλε ανακοίνωση, κάτι… παρά είπε ότι αυτοί που κάνουν την πορεία είναι σωματεία σφραγίδες», Βλασία Παπαθανάση, πρόεδρος ΠΕΚΟΠ.

Εντάξει. Το πόσο ξεπουλημένη είναι η ΓΣΕΕ μάλλον το γνωρίζει ο καθένας. Και όποιος έχει τα μάτια του ανοιχτά και την οργή του ετοιμοπόλεμη γνωρίζει επίσης ότι δεν μπορεί να τρέφει αυταπάτες για τους «εργατομπαμπάδες». Οι τελευταίοι, το πολύ πολύ να αναθέσουν σε κάποιον ευαίσθητο επιστήμονα με ανησυχίες να ερευνήσει (με μέτρο, εννοείται, και με τόσο πάθος όσο χρειάζεται ένας μαθητής λυκείου για να γράψει μια έκθεση ιδεών…) κάποιο «κοινωνικό πρόβλημα». Οπότε, οι συμμαχίες πρέπει να αναζητηθούν αλλού, μπας και λέξεις όπως «απεργία» ξαναβρούν το χαμένο τους νόημα…


Αρέσει σε %d bloggers: