σχιζό metropolitans #10 – Γιατί κύριε;

Σίγουρα η ελληνική ιστορία έχει δοκιμαστεί σκληρά από την μπουρδολογία, δύσκολα όμως θα μπορούσε οτιδήποτε να συγκριθεί με την προεκλογική συζήτηση γύρω από το ευρώ και τη δραχμή. Επί εβδομάδες οι δρόμοι, οι τηλεοράσεις και τα οικογενειακά τραπέζια εξέπεμπαν ρηχότητα και θεωρίες συνωμοσίας. Θα “μας” διώξουν, λέει, από το ευρώ οι Ευρωπαίοι γιατί είμαστε ρεμάλια τελειωμένα. Τελικά ο κύριος Σαμαράς μας έσωσε. Σωθήκαμε!

Το ευρώ όμως δεν είναι απλώς ένα νόμισμα, το ευρώ είναι στρατηγική. Η στρατηγική αυτή πάει κάπως έτσι: Όταν μια οικονομία βρίσκεται μπροστά στην κρίση της αντί να υπεκφεύγει με οικονομικά τεχνάσματα και παραθυράκια, θα πρέπει να την αντιμετωπίζει ως ευκαιρία αναδιάρθρωσης στο εσωτερικό της. Θα ξεσκαρτάρεται, δηλαδή, το “οπισθοδρομικό” κεφάλαιο και θα αφήνει χώρο στο “υγείες” για να αναπτυχθεί. Το ευρώ σήμανε το τέλος διαφόρων μεθόδων “προστατευτισμού” για το κεφάλαιο στο εσωτερικό μιας χώρας. Και προστατευτισμός σήμαινε πάντα και “οικονομικός πόλεμος”.

Τι είναι, όμως, αυτό που χαρακτηρίζει ένα κεφάλαιο “υγείες”; Δεν είναι τα νέα μηχανήματα, οι νέες τεχνολογίες, οι νέες μέθοδοι παραγωγής. Τα κέρδη μιας επιχείρησης δεν τα παράγει ο χάι τεκ εξοπλισμός, αλλά η εκμετάλλευση της εργασίας. Μια τεχνολογία είναι “ριζοσπαστική” μόνο αν αυξάνει το ποσοστό εκμετάλλευσης της εργασίας.

Έτσι όσον αφορά τη νομισματική πολιτική, μια χώρα βρίσκεται στο εξής δίλημμα: Να ακολουθήσει μια πολιτική “ελεύθερου” ανταγωνισμού; Να εκθέσει, δηλαδή, το κεφάλαιό της στον άνεμο που θα την απογειώσει, που θα το διδάξει (μέσα από κακουχίες, είναι η αλήθεια) πώς να κάνει τη δουλειά που η ιστορία του έχει αναθέσει καλά; Ή θα προτιμήσει να προστατέψει τα ντόπια αφεντικά της, προκειμένου να μπορέσουν να αναπτυχθούν; Αν ο προστατευτισμός μπορεί να επιτρέψει να “κρυφτούν κάτω από το χαλάκι” δομικά προβλήματα, ο ανταγωνισμός είναι το οξυγόνο που εισπνέει το κεφάλαιο.

Μια παρενέργεια ακόμα της εθνικής νομισματικής πολιτικής είναι πως μέσα από τον πληθωρισμό και την υποτίμηση μπορεί να επιτρέψει πλασματικές “παροχές” προς την εργασία, μπορεί να παρουσιάσει τον ανταγωνισμό κεφαλαίου-εργασίας σαν να έχει προσωρινά ανασταλεί. Βέβαια, και η εργασία πρέπει να μοιάζει τόσο απειλητική που να το αξίζει…

Πια είναι, λοιπόν, η στρατηγική του ευρώ; Οι χώρες της ευρωζώνης αποφάσισαν όλες μαζί, τον Γενάρη του 1999, να φτιάξουν έναν ενιαίο νομισματικό χώρο, να ρίξουν τα νομισματικά τους τείχη και να εκθέσουν την ικανότητα τους για εκμετάλλευση της εργασίας σε συναγωνισμό. Να φτιάξουν στον χώρο τους ένα μεγάλο ψάρι που θα προσπαθήσει να φάει τα μικρά. Αυτό ήταν κάτι που το αποφάσισαν όλοι μαζί και όλοι είχαν να κερδίσουν. Εταίροι και όχι εξαρτημένοι, ανεξαρτήτως μεγέθους, ανεξαρτήτως της ικανότητας του καθενός να κερδίσει διαφορετικό μερίδιο από τη συμφωνία. Μια κοινή απόφαση,λοιπόν, μια κοινή απόφαση επίθεσης κατά της εργατικής τάξης.

Δεν είναι η πρώτη φορά που μια τέτοια τακτική δοκιμάστηκε, και σίγουρα δεν θα είναι και η τελευταία. Η Αργεντινή του 2000, που τόσο αρέσει σε όλους να παρομοιάζουν τη σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα με τα όσα συνέβησαν εκεί, ακολουθούσε μια τέτοια τακτική. Για να εμποδίσει τον πληθωρισμό της κλείδωσε την ισοτιμία του νομίσματός της (πέσο) με το δολάριο σε αναλόγια 1 προς 1. Αυτό είναι κάτι που έγινε όταν η κυβέρνηση της Αργεντινής προσπάθησε, σε συνεργασία με το ΔΝΤ, να “αναδιαρθρώσει την οικονομία” της, δηλαδή να αναδιαρθρώσει την εργατική τάξη της. Το ΔΝΤ βοήθησε προς αυτή την κατεύθυνση και όχι το αντίθετο. Με τα λόγια του ίδιου του υπουργού Οικονομικών της Αργεντινής: “Τη δεκαετία του’90, εγώ ως υπουργός Οικονομικών κατάφερα να βγάλω την Αργεντινή από τον υπερπληθωρισμό. Η Αργεντινή τότε υπέφερε διαρκώς από έναν πολύ υψηλό πληθωρισμό από τα μέσα της δεκαετίας του’70. Και στα τέλη της δεκαετίας του ‘80, αυτό το πρόβλημα μετατράπηκε σε υπερπληθωρισμό. Φτάσαμε να έχουμε 4000% πληθωρισμό ετησίως. Γι’ αυτό έπρεπε τότε να εφαρμόσουμε ένα πρόγραμμα σταθερότητας, το οποίο ονομάστηκε Πρόγραμμα Μετατρεψιμότητας, και ήταν ισότιμο με την είσοδο της Ελλάδας και άλλων χωρών στο καθεστώς του ευρώ. Γιατί μετά από εκείνη τη στιγμή στην πράξη το νόμισμά μας έγινε το δολάριο. Είχαμε νόμισμα Αργεντινής, αλλά το νόμισμά μας ήταν εγγυημένο από το δολάριο”.1 Θα ήταν παράξενο, λοιπόν, αν τώρα το ΔΝΤ ή η ΕΕ ή τελικά το ελληνικό κράτος, αποφάσιζε να πουλήσει τη στρατηγική του εγκαταλείποντας το ευρώ.

Αυτό καθόλου δεν σημαίνει, όμως, πως το μέλλον του ευρώ είναι προδιαγεγραμμένο. Το ευρώ συγκροτήθηκε κάτω από πολύ πιο ήρεμες συνθήκες, από δήθεν συμμαχικά κράτη (που λίγες δεκαετίες πίσω ξεκοιλιάζονταν και ανοιχτά). Η κρίση, όμως, οξύνει τις αντιθέσεις και οι διαφορετικές στρατηγικές έρχονται στην επιφάνεια.

Κατά τη γνώμη μας, υπάρχουν δυνάμεις στην Ελλάδα που θα παλέψουν ώστε το κράτος να συνεχίσει να ακολουθεί τη στρατηγική του ευρώ, τη στρατηγική της αναδιάρθρωσης της εργασίας μέσω της προσκόλλησης στο νόμισμα. Υπάρχουν, ακόμα, στην Ελλάδα δυνάμεις οικονομικού εθνικισμού που πιστεύουν πως, μετά την απαξίωση της ζωής της εργατικής τάξης μέσω της μείωσης μισθών και παροχών, θα πρέπει να προχωρήσουν και σε μια καλή υποτίμηση του νέου εθνικού νομίσματος.

Θα “μας” διώξουν από το ευρώ, λοιπόν; Μάλλον μοιάζει να οδεύει προς την καταστροφή του στα εξ ων συνετέθη, έτσι και αλλιώς. Η κρίση κάνει την κερδοφορία του κεφαλαίου όλο και πιο δύσκολη, ενώ το ποιος θα είναι ο δρόμος που θα επιλέξει ο κάθε σχηματισμός των αφεντικών για να αναπροσαρμόσει στις νέες συνθήκες την ικανότητά του για εκμετάλλευση της εργασίας μένει να φανεί.

Από την μεριά μας, θεωρούμε ότι η ερώτηση “ευρώ ή δραχμή;” είναι ένα ερώτημα χωρίς βάση. Αυτό που βρίσκεται πάνω στο τραπέζι των ευρωπαϊκών κρατών είναι οι τακτικές και οι σχεδιασμοί για την αύξηση της εκμετάλλευσής μας. Ποιος, άραγε, θα μπορούσε να είναι ο ρόλος μας σε μια τέτοια συζήτηση;

 

1. http://www.exandasdocumentaries.com/series/argentina/exandas-decade.php


Αρέσει σε %d bloggers: