σχιζό metropolitans #5 – Arab riot zone

Στην Αίγυπτο, τα τελευταία τρία χρόνια σημειώθηκε ένα ιστορικό κύμα απεργιών στο οποίο συμμετείχαν σχεδόν όλες οι κατηγορίες των εργαζομένων και συχνά μάλιστα έξω από τα πλαίσια των επίσημων συνδικάτων (…). Η κύρια δύναμη που αντιπολιτευόταν τα τελευταία χρόνια το καθεστώς στο δρόμο ήταν οι εργατικές διαδηλώσεις και οι σημερινές διαμαρτυρίες πηγάζουν σε μεγάλο βαθμό από την εμπειρία που κερδήθηκε σε εκείνους τους αγώνες»1.

 

Γιατί τόση έκπληξη και τόση απορία; Γιατί τόσα βαθυστόχαστα άρθρα σε «έγκυρες» δυτικές εφημερίδες και περιοδικά που αναρωτιούνται «πώς μάς βρήκε αυτό πάλι;»; Γιατί τόσοι αλαφιασμένοι «αναλυτές» (των think tank που χρόνια τώρα χτίζουν με αμείωτο ζήλο τις πρωτοκοσμικές βεβαιότητες) να ψάχνουν «τι δεν πήγε καλά;»; Μήπως γιατί οι εξεγέρσεις στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή δεν «κουμπώνουν» με τα ερμηνευτικά σχήματα της κυρίαρχης ιδεολογίας; Μήπως γιατί οι άνδρες και οι γυναίκες που κατέβηκαν στο δρόμο έδειξαν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι δεν έχουν καμία απολύτως όρεξη να δεχτούν αδιαμαρτύρητα το «φανταστικό παρόν και το ακόμα πιο φανταστικό μέλλον» που τους εγγυώνται τα εκεί αφεντικά και τα κράτη; Μήπως γιατί η ιστορία εξακολουθεί να κινείται μέσα από τις αρνήσεις και τις ρωγμές που επιφέρουν οι «από κάτω»∙ όλοι εκείνοι που θεωρούνται «ξεγραμμένοι»; Δικαιολογημένη, λοιπόν, η απορία στα μυαλά όσων «άραβας ή μουσουλμάνος» σημαίνει «τρομοκράτης» και ακόμα πιο δικαιολογημένη η ανησυχία όσων βλέπουν τα σίγουρα χαρτιά τους, τους αξιόπιστους συνεργάτες τους στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» στην Τυνησία, την Αίγυπτο (και, όπως όλα δείχνουν, έπεται συνέχεια) να αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα πόστα τους. Καλά κάνουν και αγχώνονται (έστω και λίγο, έστω και προσωρινά), τώρα που οι ισορροπίες τρίζουν∙ οι ισορροπίες που έχουν στηριχτεί στις πλάτες εκατομμυρίων προλετάριων και επιβεβαιώνονταν μέρα με τη μέρα εδώ και δεκαετίες χάρη στη στυγνή καταστολή, την εκμετάλλευση και τα «πακέτα οικονομικής βοήθειας» από την «πολιτισμένη» Δύση. Καλά κάνουν και προβληματίζονται, γιατί αυτοί ακριβώς οι «ξεγραμμένοι» που ξέρουν με κάθε λεπτομέρεια τι θα πει υποτίμηση και ρατσισμός, φαίνεται να ξέρουν και τι θα πει αξιοπρέπεια, αγώνας και συντροφικότητα. Κι αυτά, όπως και να το κάνει κανείς, είναι πολύ «ανατριχιαστικά» για τους «από πάνω»…

 

Από πού ήρθαν όλοι αυτοί;

 

Ας περιοριστούμε, όμως, στην περίπτωση της Αιγύπτου. Στις 18 ημέρες της αιγυπτιακής εξέγερσης (από τις 25 Γενάρη όταν διάφορες νεολαιίστικες οργανώσεις κάλεσαν την πρώτη διαδήλωση στο Κάιρο ως τις 11 Φλεβάρη και την πτώση του Μουμπάρακ που βρισκόταν στην εξουσία από το 1981), η εργατική τάξη έδωσε το παρών και πλήρωσε το τίμημα των επιλογών της με περισσότερους από 300 νεκρούς, με χιλιάδες τραυματίες και άγνωστο αριθμό συλληφθέντων. Οι εργάτες και οι εργάτριες που διαδήλωναν καθημερινά ενάντια στο καθεστώς Μουμπάρακ και τη συστηματική υποβάθμιση του βιοτικού τους επιπέδου μίλησαν για τον εαυτό τους και παρόλο που δεν είχαν να αποδείξουν τίποτα και σε κανέναν, σμπαράλιασαν στην πράξη κάθε δυτικό μύθο περί «άβουλου και απαθή Άραβα». Μίλησαν για τον εαυτό τους και αναμετρήθηκαν με τις νίκες και τις ήττες του παρελθόντος, διεκδικώντας να έχουν λόγο στο παρόν και το μέλλον. Κι όλα αυτά χωρίς να έχουν καμία υποχρέωση να αποστομώσουν κανέναν πρωτοκοσμικό που δεν χάνει ευκαιρία να κουνάει το δάχτυλό του και να επικρίνει αφ’υψηλού τους «δευτεροκλασάτους» μουσουλμάνους. Γιατί εκείνοι κι εκείνες που συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Ταχρίρ και με μεγάλη αποφασιστικότητα και αυτοπειθαρχία υποστήριξαν τους σκοπούς τους και αντιστάθηκαν στην ωμή βία του καθεστώτος, δεν το έκαναν για να πείσουν τους καχύποπτους δυτικούς ότι και βούληση έχουν και «τρομοκράτες»2 δεν είναι. Το έκαναν γιατί δεν αναγνώρισαν στον εαυτό τους εναλλακτική, γιατί ήξεραν και ξέρουν ότι απέναντι στην ολομέτωπη επίθεση που δέχεται η εργατική τάξη (ιδίως σε περιόδους παγκόσμιας οικονομικής κρίσης) δεν υπάρχουν καβάντζες∙ δεν υπάρχει δυνατότητα «να ξαποστάσουμε λίγο μέχρι να περάσει η μπόρα». Πολύ απλά, γιατί η μπόρα δεν πρόκειται να περάσει.

 

Και για όσους αναρωτιούνται «μα καλά, και πώς μπόρεσαν να συνεννοηθούν και να οργανωθούν όλοι αυτοί που κατέλαβαν τους δρόμους;», θα αρκεστούμε στο προφανές: υπήρχε η συσσωρευμένη εμπειρία του κοντινού (κι όχι μόνο) παρελθόντος, στην οποία πάτησαν οι εξεγερμένοι για να οργανώσουν τις κινήσεις τους. Με άλλα λόγια, είχαν πίσω τους μαζικούς εργατικούς αγώνες, μαχητικές και μακράς διάρκειας απεργίες, νεκρούς, τραυματίες και συλληφθέντες. Είχαν πίσω τους (για να αναφερθούμε μόνο σε δύο από τις πιο πρόσφατες κινητοποιήσεις) τον Δεκέμβρη του 2006 όταν 3.000 εργάτριες της τεράστιας κρατικής κλωστοϋφαντουργίας της περιοχής Μαχάλα ελ-Κούμπρα κατέβηκαν σε απεργία ζητώντας τα μεροκάματα δύο μηνών που τους χρωστούσαν. Οι γυναίκες αυτές έκαναν πορεία μέσα στις εγκαταστάσεις φωνάζοντας «Πού είναι οι άντρες; Οι γυναίκες είναι εδώ», καλώντας και τους υπόλοιπους εργάτες (27.000 στο σύνολο) να απεργήσουν. Είχαν πίσω τους την 6η Απρίλη του 2008, τη μέρα γενικής απεργίας που καλέστηκε όταν και πάλι οι εργάτες της Μαχάλα αποφάσισαν να διεκδικήσουν τα συμφέροντά τους (ζητώντας τώρα την καθιέρωση εγγυημένου κατώτατου μισθού). Τη μέρα που οι μαζικές εργατικές διαδηλώσεις σε διάφορες μεγάλες πόλεις δέχτηκαν τη βίαιη καταστολή της αστυνομίας, με τους εργάτες να μετράνε τους νεκρούς, τους τραυματίες και τους συλληφθέντες συντρόφους τους. Είχαν πίσω τους την «εκπαίδευση σε πραγματικό χρόνο» και την εξοικείωση με καταστάσεις που απαιτούν δέσμευση, συνέπεια και επιμονή. Έννοιες που, φυσικά, δεν χωράνε στο ατέλειωτο τίποτα του Facebook και τουTwitter…

 

«Εμείς πάντα αξιοποιούμε όλες τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται και παίρνουμε πρωτοβουλίες»3

 

Αφού, λοιπόν, τα πράγματα είναι κάπως «δύσκολα» στην Αίγυπτο με την εξέγερση να εισάγει (σε κάποιο βαθμό) νέους όρους στο καπιταλιστικό παιχνίδι, μια νησίδα «αποσταθεροποίησης» φαίνεται να σχηματίζεται στην απέναντι όχθη της Μεσογείου. Με δεδομένο τώρα ότι η Αίγυπτος έχει μεγάλη γεωστρατηγική σημασία στην περιοχή και αποτελεί τον προνομιακό σύμμαχο του Ισραήλ4 ή αλλιώς το ανάχωμά του στον αραβικό κόσμο, δεν θα ήταν και λίγοι εκείνοι που θα σκέφτηκαν ότι «καλό είναι να βρούμε και κανέναν καινούριο φίλο στη γειτονιά». Κι αν πάντως δεν το σκέφτηκαν οι ίδιοι, το σκέφτηκε ο επίδοξος «καινούριος φίλος» που αυτοδιαφημίζεται και διαλαλεί την πραμάτεια του. Το σκέφτηκε το ελληνικό κράτος που μοστράρεται ως νησίδα σταθερότητας και σιγουριάς στη Νοτιανατολική Μεσόγειο, διατυμπανίζοντας τη διαθεσιμότητά του για μια ακόμα πιο στενή και στρατηγική συμμαχία με το κράτος του Ισραήλ και υπενθυμίζοντας σε κάθε ενδιαφερόμενο ότι εδώ «όλα είναι υπό έλεγχο». Και πώς να μην είναι, δηλαδή, αφού καμία κοινωνική ομάδα στο εσωτερικό του δεν είναι σε θέση να αμφισβητήσει τα συμφέροντα του ελληνικού κράτους και να επιχειρήσει (ειδικά σήμερα εν μέσω κρίσης) τη σύνδεση μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής του κράτους. Να επιχειρήσει, δηλαδή, να αντιληφθεί τα διάφορα πεδία δράσης ενός κράτους ως αλληλένδετα και άρα ως κομμάτια της ίδιας ολομέτωπης (και γι’αυτό ολοκληρωτικής) επίθεσης ενάντια στους προλετάριους.

 

 

—————————————————————————————–

Καντάφι and friends

 

Είναι να μην έχεις ανθρωπιστικά αντανακλαστικά, άμα έχεις σε καταβάλλει ο πόνος και η αγωνία για την «εξελισσόμενη ανθρωπιστική κρίση». Ειδικά μάλιστα, αν είσαι ο Ο.Η.Ε, η Ε.Ε ή οι Η.Π.Α που μια παραπάνω ευαισθησία την έχεις σε κάτι τέτοια. Γι’ αυτό, άραγε, να τους έφαγε οι στενοχώρια που ο Καντάφι βομβαρδίζει τις πόλεις της Λιβύης που έχουν καταλάβει οι εξεγερμένοι; Προφανώς και όχι. Το πρόβλημά τους είναι ότι τώρα που τρίζει η καρέκλα του ανεκδιήγητου Καντάφι και η χώρα βρίσκεται σε εμφύλιο πόλεμο, απειλούνται και οι δικές τους business∙ απειλούνται τα νταραβέρια που έχουν με το καθεστώς και πιθανώς πολύ σύντομα να αναγκαστούν να τα επαναπροσδιορίσουν. Γιατί, βέβαια, το καθεστώς Καντάφι που κάνει κουμάντο στη χώρα από το 1969 μπορεί να μην ήταν εξαρχής το λατρεμένο παιδί των δυτικών (ίσα ίσα, μάλιστα), τα τελευταία όμως χρόνια μια χαρά τα πήγαινε και κέρδιζε όλο και περισσότερο την αγάπη τους. Ας δούμε, μια χαρακτηριστική, κατά τη γνώμη μας, περίπτωση «καλής γειτονίας»: κοινή συναινέσει, το λιβυκό καθεστώς έφτασε να ελέγχει το 7,5% της Unicredit, της μεγαλύτερης ιταλικής τράπεζας, με την τελευταία να έχει από το 2009 Αντιπρόεδρο τον Farhat Bengdara που είναι επίσης και διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Λιβυής. Πολύ στενές σχέσεις μεταξύ πρώην αποικιοκρατικής δύναμης και πρώην αποικίας∙ τόσο στενές, για την ακρίβεια, που δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε ότι θα αφεθούν να τις πάρει ο λίβας της ερήμου. Για να το πούμε αλλιώς, η Ιταλία και η κάθε Ιταλία έχουν τους λόγους τους να ανησυχούν σε παρόμοιες περιστάσεις. Κάθε φορά, δηλαδή, που κάτι κινείται από τα κάτω, διακυβεύονται (έστω και για λίγο) τεράστια και διαχρονικά συμφέροντα που κανένα κράτος δεν θα εγκατέλειπε ποτέ αμαχητί. Και παρόλο που τα κράτη από τη μεριά τους μπορούν να αλλάζουν και να προσαρμόζουν τις συμμαχίες και τα διακρατικά πάρε-δώσε στα κάθε φορά νέα δεδομένα, εκείνο που δεν μπορούν να αλλάξουν είναι τις πάγιες αξιώσεις τους∙ τα ιμπεριαλιστικά τους συμφέροντα που περνάνε πάνω από τη συντριβή των εξεγέρσεων…

 

1 Steven Colatrella, “Revolution is back”, Counterpunch, 04-06/02/2011.

2 Πόσοι και πόσοι δεν θα έτριβαν τα μάτια τους μπροστά στην υπευθυνότητα των διοργανωτών και τις αυστηρές οδηγίες που έδιναν σε όλους τους διαδηλωτές να μην κουβαλάνε πάνω τους όπλα ή μαχαίρια…

3 Σε ανύποπτο χρόνο, μήνες πριν τις αναταραχές στη Βόρεια Αφρική και επ’ αφορμή της επίσκεψης του ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου στην Ελλάδα, ο τότε αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών κύριος Δρούτσας έδινε το στίγμα των ελληνικών βλέψεων. Αυγή, 18/08/2010.

4 Μετά τη Συμφωνία του Camp David που υπογράφτηκε το 1978 μεταξύ Αιγύπτου, Ισραήλ και Η.Π.Α και η οποία οδήγησε τον επόμενο χρόνο στην Ειρηνευτική Συμφωνία Αιγύπτου και Ισράηλ, επιβλήθηκε η τόσο «χρήσιμη» ισορροπία του τρόμου στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Σαν να λέμε, το Ισραήλ συνέχισε ανενόχλητο να τσακίζει τους Παλαιστίνιους και να κατέχει τα εδάφη τους, ενώ η Αίγυπτος «καθόταν στ’ αβγά της» λαμβάνοντας κάθε χρόνο μια «αξιόλογη» επιταγή από τις Η.Π.Α.


Αρέσει σε %d bloggers: