σχιζό metropolitans #8 – Ο Αιγυπτιακός Στρατός στη σέντρα

Οι Ultras είναι εδώ. Το ξέρω γιατί είναι οι μόνοι που την ώρα που αντιμετωπίζουν με μαχητικότητα τις CSF (Κεντρικές Δυνάμεις της Ασφάλειας) τραγουδάνε τους ύμνους τους1.

Το έχουν αυτό το καλό οι εξεγέρσεις. Ξαναφέρνουν στην επιφάνεια τον πολιτικό χαρακτήρα κάθε πτυχής του κοινωνικού· αμβλύνουν την κυριαρχία της διαχωρισμένης πραγματικότητας όπου το πολιτικό αντιμετωπίζεται ως κάτι πλήρως αποκομμένο από την καθημερινότητα. Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα και στην περσινή εξέγερση στην Αίγυπτο. Τότε, στην πλατεία Ταχρίρ του Καΐρου αρκετοί έμοιζαν να αιφνιδιάζονται που ανάμεσα στις τάξεις των διαδηλωτών υπήρχαν πολλοί οργανωμένοι οπαδοί (Ultras) διαφορετικών ομάδων, οι οποίοι μάλιστα είχαν συνάψει κάποιου είδους “εκεχειρία” μεταξύ τους και οι οποίοι συμμετείχαν με ιδιαίτερη αποφασιστικότητα στις συγκρούσεις με τις δυνάμεις καταστολής: “Πριν από την επανάσταση, οι οπαδοί ήταν κλεισμένοι μέσα στα γήπεδα κι έτσι ο κόσμος δεν ήξερε πολλά γι’ αυτούς. Μετά την επανάσταση πολλά άλλαξαν κι έγιναν πιο δημοφιλείς. Πλέον, οι οπαδοί περιγράφονται ως αποφασιστικοί και γενναίοι τύποι” (Αl-Jazeera, 21/11/2011). Αυτοί, λοιπόν, οι “αποφασιστικοί και γενναίοι τύποι” που εκτός από οπαδοί είναι (στη μεγάλη τους πλειοψηφία) και άνεργοι ή μερικώς απασχολούμενοι νεολαίοι, φαίνεται να έχουν καθίσει στο στομάχι των στρατιωτικών που εξακολουθούν να κάνουν κουμάντο στη χώρα. Και τους έχουν κάτσει στο στομάχι όχι λόγω κάποιας ανεξήγητης “εκδικητικής μανίας”, αλλά επειδή πρόκειται για ένα κομμάτι του προλεταριάτου το οποίο δυσκολεύονται να “το κάνουν καλά” και το οποίο ακριβώς επειδή βρίσκεται στον πάτο του βαρελιού επιδεικνύει μια μαχητικότητα που δεν έχει να κάνει γενικά και αφηρημένα με το “δίκιο”, αλλά πολύ συγκεκριμένα με την καθημερινή επιβίωση: “Οι Ultras, από τη δημιουργία τους ακόμα, βρίσκονταν πάντοτε στο στόχαστρο της κρατικής ασφάλειας. Γι’ αυτό ανέπτυξαν δεξιότητες που η μεσαία τάξη δεν αναγκάστηκε ποτέ να αναπτύξει. Κι εδώ να προσθέσουμε ότι προέρχονται από περιβάλλοντα όπου αυτές οι δεξιότητες είναι αναγκαίες σε καθημερινή βάση και λειτουργούν ως μηχανισμοί απαραίτητοι για την επιβίωση2.

Είναι, λοιπόν, τουλάχιστον βλακώδες το να υποστηρίζει κανείς ότι το μακελειό που σημειώθηκε στον ποδοσφαιρικό αγώνα μεταξύ Αλ-Μασρί και Αλ-Αχλύ στο Πορτ Σάιντ την 1η Φλεβάρη, είναι άλλο ένα περιστατικό οπαδικής βίας· ότι εκείνοι που πριν από έναν χρόνο έπαιζαν το κεφάλι τους κορώνα γράμματα και στήριζαν ο ένας τον άλλο απέναντι στους μπάτσους, τον στρατό και τους κάθε είδους παρακρατικούς, σφάχτηκαν έτσι απλά μεταξύ τους. Είναι, επίσης, και αρκετά επικίνδυνο γιατί με τον τρόπο αυτό κλείνει κανείς τα μάτια μπροστά σε μια πολύ πιο σύνθετη, συγκρουσιακή και ρευστή πραγματικότητα. Με άλλα λόγια, οι 70 νεκροί και οι περίπου χίλιοι τραυματίες είναι το αποτέλεσμα μιας σειράς καθόλου τυχαίων επιλογών (όπως το να είναι οι πόρτες του γηπέδου κλειδωμένες, όπως το να κλείσουν τα φώτα και να απομακρυνθούν οι μπάρες που χώριζαν τις κερκίδες των οπαδών των δύο ομάδων, όπως το να εμφανιστεί ο στρατός και να αρχίσει να πυροβολάει στον αέρα για να διαλύσει το πλήθος). Ο αμερικανός προπονητής της εθνικής ομάδας της Αιγύπτου, Bob Bradley, που βρισκόταν μέσα στο γήπεδο την ώρα της σφαγής μιλάει χωρίς περιστροφές: “Ήταν ξεκάθαρο ότι η όλη κατάσταση δεν είχε να κάνει με την οπαδική βία, όπως λεγόταν αρχικά. Το θέμα δεν ήταν ότι οι οπαδοί έχασαν τον έλεγχο. Το θέμα ήταν ότι επρόκειτο για κάτι προσχεδιασμένο, για μια σφαγή. Και γι’ αυτό υπάρχουν διάφορα ερωτήματα και γι’αυτό τις τελευταίες ημέρες σημειώθηκαν συγκρούσεις γύρω από την Πλατεία Ταχρίρ. Οι νέοι άνθρωποι κοινοποιούν και πάλι τα συναισθήματά τους για την πολιτική κατάσταση της χώρας και για τα όσα έχουν συμβεί από την περσινή επανάσταση και μετά”. Και όντως, οι πολυπληθείς διαδηλώσεις που ακολούθησαν τις επόμενες ημέρες και οι πολύωρες συγκρούσεις στο Κάιρο (έξω από το Υπουργείο Εσωτερικών) δεν αφήνουν και πολλά περιθώρια “παρερμηνειών” για το ποιος ευθύνεται και ποιος ωφελείται από παρόμοιες καταστάσεις.

Εκείνοι που ευθύνονται και εκείνοι που ωφελούνται δεν είναι άλλοι από τις δυνάμεις της αντεπανάστασης που προσπαθούν αδιάκοπα και με τεράστια πυγμή να συντρίψουν κάθε κύτταρο αντίστασης μέσα στην αιγυπτιακή κοινωνία· να τσακίσουν εκείνους που, παρόλο το θάνατο και τον φόβο, επιμένουν ακόμα να αμφισβητούν έμπρακτα την κυριαρχία του στρατού, αποδεικνύοντας ότι δεν είναι καθόλου διατεθειμένοι να παραδοθούν αμαχητί. Η σφοδρότητα με την οποία τα σώματα του στρατού και της αστυνομίας επιλέγουν να απαντήσουν στα παρεπόμενα των περσινών εξεγέρσεων είναι βασικό και διαρκές γνώρισμα της στρατηγικής τους. Και πώς αλλιώς, αφού αυτό που διακυβεύεται είναι ο πολιτικός τους ρόλος; Γιατί, φυσικά, το ότι βγήκε από τη μέση ο Μουμπάρακ, καθόλου δεν σημαίνει ότι άλλαξαν οι συσχετισμοί δυνάμεων και οι ισορροπίες. Οι στρατιωτικοί συνεχίζουν να κατέχουν την εξουσία και να βάζουν το ένα γκολ μετά το άλλο. Τουλάχιστον, εδώ που τα λέμε, δεν παίζουν σε άδειο γήπεδο…

1 Διαδηλωτής στην Πλατεία Ταχρίρ, Αl-Jazeera, 21/11/2011.

2Η Rabab El-Mahdi, καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Καρου και η οποία έκανε τις συγκεκριμένες δηλώσεις στο Al-Jazeera τον περασμένο Νοέμβρη, δεν φαίνεται να έχει και πολύ άδικο…


Αρέσει σε %d bloggers: