σχιζό metropolitans #8 – Once a banker, always a banker

Το ότι οι τράπεζες είναι σε θέση να παίζουν ρυθμιστικό ρόλο στην πολιτική πραγματικότητα είναι πλέον κάτι περισσότερο από εμφανές. Όταν μάλιστα παίρνουν το λόγο οι ίδιοι οι πρώην τραπεζίτες τα πράγματα ξεαθαρίζουν ακόμα περισσότερο. Ο κύριος Παναγής Βουρλούμης, για παράδειγμα, τώρα που έχει συνταξιοδοτηθεί και έχει πολύ ελεύθερο χρόνο στη διάθεσή του δεν γυρνάει από καφενείο σε καφενείο να παίζει πρέφα. Αντίθετα, αρθογραφεί κατά διαστήματα στη “φιλόξενη” εφημερίδα Καθημερινή για να εκφράσει τις πολιτικές του απόψεις. Και οι απόψεις του κυρίου πρώην διευθυντή της Εμπορικής Τράπεζας, πρώην επικεφαλής της Alpha Finance (του επενδυτικού βραχίονα της Alpha Bank), πρώην προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του ΟΤΕ, για τον ελληνικό καπιταλισμό και τις ανάγκες του όλο και κάτι έχουν να πουν..

Από το 1990 ώς πρόσφατα, μέσα σε μόλις 20 χρόνια, ελληνικές τράπεζες, βιομηχανίες, κατασκευαστικές και κάθε είδους επιχειρήσεις και μεμονωμένοι επιχειρηματίες ανέπτυξαν σημαντική δραστηριότητα στις γειτονικές μας χώρες. Η δραστηριότητα δεν περιορίστηκε σε περιστασιακές δοσοληψίες όπως στο παρελθόν. Κύριο χαρακτηριστικό της ήταν μόνιμες επενδύσεις, εγκατάσταση και μεταφορά κεφαλαίων, προσωπικού και τεχνογνωσίας.

Το φαινόμενο οφείλεται σε δύο λόγους. Ο ένας είναι η κατάρρευση του κομμουνισμού. Δημιουργήθηκαν ευκαιρίες σε παρθένο έδαφος, εκεί που δεν υπήρχε επιχειρηματική κουλτούρα, που έλειπαν τα πάντα. Η συγκεχυμένη και ρευστή κατάσταση που επικράτησε τα πρώτα χρόνια μετά τη μεταβολή των καθεστώτων, απουσία θεσμών, νομικά κενά, αναρχία και κυβερνητικές αυθαιρεσίες, τρόμαξαν επενδυτές από τις ανεπτυγμένες χώρες. Αντίθετα, οι Ελληνες τόλμησαν, προπονημένοι σε τέτοιες συνθήκες βρέθηκαν εκεί σχεδόν την επομένη της αλλαγής. Το επιχειρηματικό μας δαιμόνιο που ασφυκτιά από το μικρό μέγεθος της Ελλάδας, σε συνδυασμό με την, κατά την περίοδο εκείνη, γιγάντωση της διαφθοράς, γραφειοκρατίας και συνδικαλισμού, ήταν ο δεύτερος λόγος της εξόδου προς τα Βαλκάνια.

(…) Δεν είναι υπερβολή ο ισχυρισμός ότι οι Ελληνες άνοιξαν τον δρόμο, αλλά όπως ήταν αναμενόμενο όταν παγιώθηκαν συνθήκες σταθερότητας, ο ανταγωνισμός εντάθηκε. Μας ακολούθησαν ισχυρά δυτικοευρωπαϊκά συγκροτήματα, αρχικά από γειτονικές χώρες, όπως η Αυστρία και Ιταλία, αλλά με την αναβίωση προπολεμικών οικονομικών δεσμών και από Γερμανία και Γαλλία, συχνά με τις πλάτες των κυβερνήσεών τους. Ο ελληνικός παράγοντας αντιμετωπίζει σήμερα αυξημένο ανταγωνισμό, αλλά θα ήταν απόλυτα ικανός να τα βγάλει πέρα, αν δεν κουβαλούσε ένα βαρίδι, την οικονομική κρίση στην Ελλάδα1.

Και για το πώς το ελληνικό κεφάλαιο θα διώξει από πάνω του αυτό το “βαρίδι”, ο κύριος Βουρλούμης είχε τοποθετηθεί έναν περίπου μήνα νωρίτερα, όταν θεωρητικοποιούσε την ανάγκη για επιβολή ολοκληρωτικών μεθόδων διαχείρισης της οικονομικής κρίσης:

Για να πειθαρχήσει και αποδώσει ο κρατικός μηχανισμός θα απαιτηθεί η έστω πρόσκαιρη ανατροπή της ιεράρχησης των αξιών που τώρα αποτελούν τη συνθηματολογία και πρακτική των κομμάτων. Η «κοινωνική ευαισθησία» θα πρέπει να θυσιαστεί υπέρ της αποτελεσματικότητας. Η σιγουριά της καρέκλας στον δημόσιο και ευρύτερο τομέα να καταργηθεί υπέρ της σωστής οργάνωσης των υπηρεσιών. Η ανοχή με την οποία αντιμετωπίζεται η κάθε διαμαρτυρία, ανυπακοή στον νόμο, δημιουργία χάους στην οικονομική και καθημερινή ζωή να αντικατασταθεί από αυστηρότητα και άμεσες κυρώσεις. Η μέθοδος των «διαβουλεύσεων» που αποσκοπούν στην πιο ακριβοδίκαιη και συμβιβαστική τακτοποίηση του κάθε ζητήματος να δώσει τη θέση της σε αποφάσεις άμεσες, εκτελεστές, επί δικαίων και αδίκων. Η διάσταση του χρόνου είναι τώρα η πιο κρίσιμη.

Αυτά δεν ακούγονται καθόλου ευχάριστα και μάλιστα από μια γενιά που έχει μάθει αλλιώς, αλλά τα πράγματα είναι ιδιαίτερα ζόρικα και δεν μένει καιρός για πολλές εξηγήσεις και αναλύσεις.

Συστήματα που σχεδιάστηκαν για ομαλές καταστάσεις δεν είναι πάντα ικανά να αντιμετωπίσουν μεγάλες κρίσεις. Η ιστορία έχει άπειρα παραδείγματα λαών που μπροστά στον κίνδυνο διάλεξαν λύσεις και μέτρα που ξέφευγαν από τον παραδοσιακό τρόπο διακυβέρνησής τους, για να επιστρέψουν σ’ αυτόν όταν ο κίνδυνος παρέλθει2.

1Παναγής Βουρλούμης, “Κίνδυνος αφελληνισμού των Βαλκανίων”, Καθημερινή, 29/10/2011.

2 Παναγής Βουρλούμης, “Salus Populi Suprema Lex”, Καθημερινή, 11/09/2011.


Αρέσει σε %d bloggers: