σχιζό metropolitans #9 – Graffiti – Επίθεση στο γκρίζο των τοίχων – Επίθεση στο γκρίζο της ζωής

Κάθε βράδυ, σε κάθε γωνιά των μητροπόλεων του πλανήτη ξεκινά ο ’’ανταρτοπόλεμος’’ των τοίχων. Οι γκραφιτάδες είναι έτοιμοι να αφήσουν τις ‘’μπόμπες’’ τους σε βαγόνια τρένων, υπόγειες διαβάσεις και τοίχους. Για όπλα έχουν τα σπρέι, τις βαλβίδες, τους μαρκαδόρους και τα στένσιλ. Εχθρός τους είναι το γκρίζο και οι μπάτσοι, εάν βρεθούν μπροστά τους. Αυτό είναι το γκραφίτι. Είναι όλα τα tags και οι ‘’μπόμπες’’ στους τοίχους, όλα τα στένσιλ και όλα τα σχέδια στο χαρτί. Ο ήχος της μπίλιας που κουνιέται μέσα στο σπρέι, τα γρήγορα βήματα και η μυρωδιά της μπογιάς. Είναι ο βανδαλισμός στη μονοτονία, τα στίγματα των writers μέσα στην πόλη και τα πολιτικά μηνύματα. Είναι ο δρόμος. Δεν είναι οι άδειες που δίνουν οι δήμοι για ‘’να ζωγραφίσουν τα παιδιά, αλλά να μην καταστρέφουν’’. Είναι μια ζωντανή έκφραση του δρόμου και όχι μια αποστειρωμένη τέχνη του σαλονιού.

Το γκραφίτι θεωρείται ένα από τα τέσσερα στοιχεία του χιπ χοπ. Οπότε είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την κουλτούρα της μαύρης νεολαίας των γκέτο των μεγαλουπόλεων των ΗΠΑ. Αλλά εδώ καλό είναι να εξηγήσουμε δύο όρους του γκραφίτι. Κάθε γκραφιτάς έχει ένα ψευδώνυμο και το χρησιμοποιεί ως υπογραφή, το “tag”. Επίσης “bombing” λέγεται το παράνομο βάψιμο από τους γκραφιτάδες σε διάφορα σημεία της πόλης. Αν και είναι δύσκολο να βρει κάποιος την αρχή του γκραφίτι, μπορούμε ωστόσο να δώσουμε μια αφετηρία στα τέλη της δεκαετίας του ’60, όπου το γκραφίτι με τη σημερινή του μορφή άρχισε να ‘’βρομίζει’’ τους τοίχους. Από τους πρώτους writers ήταν οι COOL EARL και CORNBREAD, από τη Φιλαδέλφεια, οι οποίοι είχαν καταφέρει να κάνουν εντύπωση στην πόλη. Στις αρχές της επόμενης δεκαετίας το γκραφίτι γίνεται αναγνωρίσιμο στη Νέα Υόρκη, καθώς πολλοί writers άφηναν τα tag τους όπου περνούσαν. Ένας από αυτούς ήταν ο TAKI 183, για τον όποιο έγραψαν οι NewYorkTimesτο 1971. To 183 ήταν ο αριθμός της οδού που έμενε και το TAKI έβγαινε από το …Τάκης (Τάκης από το Δημητράκης, όχι Παναγιωτάκης)! Μετανάστης ελληνικής καταγωγής, δηλαδή. Γι’ αυτό και μπορεί να ακούσει κάποιος, ευτυχώς από λίγους, τη μεγαλύτερη μαλακία του κόσμου. Ότι, τάχα, το γκραφίτι ξεκίνησε από έλληνα και επίσης η ρίζα της λέξης γκραφίτι είναι η αρχαιοελληνική λέξη “γράφειν”, άρα είναι ελληνικό! ΟΧΙ και πάλι ΟΧΙ!!! Το γκραφίτι ξεκίνησε από τις συνθήκες που το γέννησαν και δεν ήταν άλλες από τον αποκλεισμό και το …γκρίζο στις ζωές των νέων της εργατικής τάξης των πόλεων. Ο TAKI 183, λοιπόν, ήταν κούριερ με τα πόδια(!) και όπου πήγαινε άφηνε το tag του, δηλαδή το στίγμα του. Αυτή ήταν η λογική των πρώτων writers. Γι’ αυτό και τα τρένα των υπόγειων σιδηροδρόμων είχαν την τιμητική τους! Το tag τους ταξίδευε μαζί με τα βαγόνια σε όλες τις άκρες της πόλης.

Σιγά σιγά, το γκραφίτι άρχισε να κλιμακώνεται, κι έτσι αναπτύχθηκαν τα πρώτα styles που άρχισαν να διαφοροποιούν τη μορφή του. Ξεκίνησαν, λοιπόν, οι writes να βάζουν διάφορα σχέδια στα tags τους, να παχαίνουν τα γράμματα με πιο χοντρές βαλβίδες και να χρησιμοποιούν και δεύτερο χρώμα για το περίβλημα των γραμμάτων. Άξιοι αναφοράς γι’ αυτό είναι ο SUPER KOOL 223 και ο WAP. Αργότερα, τα styles έγιναν ακόμα πιο διακριτά. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, το πρώτο style, που δε στηριζόταν στο tag του writer, ήταν το broadwaystyle, το οποίο ουσιαστικά είναι αυτό που λέμε ‘’μπόμπες’’ μέχρι τώρα. Δηλαδή κεφαλαία και παχιά γράμματα με μια ιδιαίτερη κλίση μεταξύ τους. Είναι χαρακτηριστικό το ασημί χρώμα που χρησιμοποιούν πολύ γκραφιτάδες για το εσωτερικό των γραμμάτων στις ‘’μπόμπες’’ τους, γιατί με αυτό το χρώμα φαίνονται λιγότερο τα κενά, άρα μπορούν να τελειώνουν και πιο γρήγορα. Το bombing είναι παιχνίδι ενάντια στο χρόνο και στους μπάτσους! Υπάρχει ακόμα το bubblestyle, όπου τα γράμματα δεν έχουν γωνίες και περισσότερο μοιάζουν με φούσκες. Αυτό ήταν το έναυσμα, ώστε να δημιουργηθούν κι άλλα styles, πιο εντυπωσιακά και δυσανάγνωστα. Όπως το wildstyle, όπου τα γράμματα βρίσκονται σε μια πλήρη σύγχυση μεταξύ τους. Τα γκραφίτι άρχισαν να έχουν σκιές, να γίνονται τρισδιάστατα και να έχουν πολλά σχέδια, φιγούρες και χρώματα. Αξιοσημείωτοι, για τις καινοτομίες τους, writers ήταν ο TOPCAT 126, ο PHASE 2, ο FLINT 707 και ο PISTOL.

Κινητήρια δύναμη στην εξέλιξη του γκραφίτι ήταν ο ανταγωνισμός μεταξύ των writers. Έτσι, γίνεται “λογικός” και ο πόλεμος των styles. Επιπλέον το γκραφίτι και τα tags εκτός από το στίγμα κάποιου μέσα στην πόλη, σηματοδοτούσαν και την οριοθέτηση των περιοχών από τις συμμορίες των γκέτο. Έτσι, πολλές φορές οι writers και τα graffiticrews συγκρούονταν μεταξύ τους. Και στους τοίχους οι κώδικες είναι συγκεκριμένοι. Εάν κάποιος writer πατήσει το tag ή το κομμάτι κάποιου άλλου, αυτό θεωρείται ατιμία και αιτία πολέμου. Χαρακτηριστικός είναι ο πόλεμος στο Λονδίνο μεταξύ του ROBBO και του BANKSY, επειδή ο τελευταίος πάτησε ένα παλιό κομμάτι του πρώτου, που είχε μείνει άθικτο για χρόνια. Το γκραφίτι, λοιπόν, πέρασε τον Ατλαντικό και εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και σ’ όλο τον κόσμο, κάνοντας τους τοίχους να βαριανασαίνουν… Από τα πλέον αναγνωρίσιμα είναι τα γερμανικά με crew όπως τους OBS από το Αμβούργο και το Βερολίνο και τους 4BDN από το Βερολίνο. Στην Ελλάδα είναι πολλά τα crew που βάφουν από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 και μετά, όπως οι SR, οι Αmigos,οι UDK, οι OFK, οι Ashes, οι Kuku και πολλά άλλα (αδικούμε αυτούς που δεν αναφέραμε, αλλά τους γνωρίζουν καλά οι τοίχοι…).

Όπως συμβαίνει με όλα τα πράγματα, έτσι και στην περίπτωση του γκραφίτι υπάρχουν σίγουρα αφομοιωμένες τάσεις από τον καπιταλισμό. Γι’ αυτό και μπορεί να δει κάποιος γκραφίτι σε γκαλερί και εκθέσεις υπό την αιγίδα κρατικών φορέων με τον παιχνιδιάρικο τίτλο ‘’streetart’’. H ουσία του γκραφίτι, όμως, είναι αλλού. Είναι στην καρδιά του, τις αιτίες που το γέννησαν και το κρατάνε ζωντανό. Όσο θα υπάρχουν crews που βάφουν για την πάρτη τους, οι πόλεις θα βομβαρδίζονται από τα κομμάτια τους. Όσο θα υπάρχουν αλάνια που έχουν κάτι να πουν, οι άσπροι τοίχοι θα είναι οι καμβάδες τους. Γιατί αυτό είναι το γκραφίτι τελικά. Είναι μαγικές βραδιές έκφρασης και υψηλού κινδύνου και όχι ‘’μαγικές βραδιές ποίησης και υψηλής τέχνης’’.

 

 

Αντιγκραφίτι

το bombing προκαλεί παρενέργειες!

Το γκραφίτι ήταν και είναι “πρόβλημα”· “πρόβλημα” για το προφίλ των δήμων, τους μπάτσους, τους ιδιοκτήτες και για όλους όσοι έχουν χρόνια αγκύλωση στον εγκέφαλο. Οπότε έπρεπε και πρέπει να καταπολεμηθεί. Άλλωστε πάγιες τακτικές του καπιταλισμού είναι η καταστολή και η αφομοίωση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ακολουθήθηκαν και οι δύο με αμφίβολα, βέβαια, αποτελέσματα, αφού το bombing ζει και βασιλεύει και τους τοίχους κυριεύει! Όποια επιφάνεια μπορεί να μουτζουρωθεί ανά τον κόσμο, καλά θα κάνει να προσέχει… Όσον αφορά την καταστολή τώρα, ήδη από τη δεκαετία του ’80 το γκραφίτι ήταν “πρόβλημα” για τη μονόχρωμη ζωή των πόλεων στις ΗΠΑ. Αυτή η κατακραυγή του βανδαλισμού των τοίχων και των τρένων πλαισιώθηκε από νόμους που απαγόρευαν το bombing, ως φθορά ξένης περιουσίας, με ποινές από μεγάλα πρόστιμα έως και φυλάκιση. Οι φύλακες στα τρένα και τους σταθμούς έγιναν πιο πολλοί (έριξαν και την ανεργία έτσι, όχι μαλακίες!), άρα και τα κυνηγητά και οι συλλήψεις συχνότερες. Επίσης, οι επιδιορθώσεις στους τοίχους από τους χρωματικούς βανδαλισμούς έγιναν πιο τακτικοί κι έτσι πολλά γκραφίτι σβήνονταν σε πολύ μικρό διάστημα. Χαρακτηριστική, όμως, της επίθεσης στο γκραφίτι ήταν η απαγόρευση της πώλησης σπρέι από μεταπωλητές, ενώ όσα μαγαζιά πουλούσαν σπρέι έπρεπε να τα φυλάσσουν κλειδωμένα σε ειδικά ντουλάπια, έτσι ώστε να μην κλαπούν! Και, φυσικά, κατασκευάστηκε ειδικό καθαριστικό ενάντια στο γκραφίτι έτσι ώστε τα τρένα των σιδηροδρόμων να επιστρέψουν στην αρχική τους όψη. Κάτι σαν το διαβολάκο του λεκέ για τρένα, δηλαδή1.

Κάπως έτσι δοκιμάστηκε στην πράξη η λογική της αφομοίωσης: δηλαδή, τέλος στο bombing, ήρθε το γκραφίτι με άδεια. Ας μην πάμε πολύ μακριά. Αρκετοί δήμοι στην Ελλάδα αδειοδοτούν τη δημιουργία ‘’καλαίσθητου’’ γκραφίτι, με σκοπό να αποτρέψουν το bombing, πλασάροντας την εικόνα ότι το γκραφίτι είναι δημιουργία, σε αντίθεση με το bombing που δεν είναι παρά ένας αντιαισθητικός βανδαλισμός. Ορίστε μια “καλή προσπάθεια” να το βγάλουν από το δρόμο και να το στείλουν στις γκαλερί. Και για του λόγου το αληθές, το 1979 υπήρξε η πρώτη έκθεση στη Ρώμη με τον πωλητή έργων τέχνης Claudio Bruni. Πολλά σχολεία, επίσης, ακολουθώντας την ίδια τακτική και μη θέλοντας τους τοίχους τους βαμμένους ανεξέλεγκτα, δίνουν άδεια στους μαθητές τους να βάψουν κάποιους από αυτούς. Παρόλ’ αυτά, η αλήθεια είναι ότι λίγοι γκραφιτάδες τσίμπησαν και μάλιστα αρκετοί από αυτούς που βάφουν με άδεια το κάνουν για να καβατζώσουν τσάμπα σπρέι για το επόμενο bombing

 

 

‘’Είναι μια νέα ερμηνεία για το τι εστί τέχνη,

Το γκραφίτι χωρίς σύνορα και έθνη.

Σ’ όλα τα πλάτη και μήκη του πλανήτη σημάδια ζωής,

Υπογραφές και κομμάτια απ’ αυτούς που μισείς’’

ΠαρεμβολέςΔουλειέςμεμπογιές

 

‘’ spraycan stories is the jam’s title

reminiscing on many a days of being a writer

getting chased raided but mostly getting shit painted

a pain in society’s ass ’cause they hate it

spraycan stories is the jam’s title

reminiscing on many a days of being a writer

getting chased raided but mostly getting shit painted

a pain in society’s ass ’cause they hate it’’

Looptroop – Spraycan Stories

 

‘’θέλωναβλέπω writers ναβομβαρδίζουν

Θέλω μια γκρίζα πόλη να χρωματίζουν

Θέλω αλάνια που το ζουν και το στηρίζουν

Πούστηδες, ρουφιάνους, μπάτσους να μην υπολογίζουν’’

ΕΞΤΑΣΗ ΤΕΑΜ – Ώρα Για Βάψιμο

1 Για όποιον δεν πιστεύει, ας ρίξει μια ματιά στη διεύθυνση http://www.booka.gr/userfiles/image/trains.pdf.


Αρέσει σε %d bloggers: